میرزای قمی

"«العالم بزمانه لا تهجم عليه اللوابس»... میرزای قمی، صاحب «قوانین» و صاحب «جامع‌الشتات» [است]. در کتاب جهاد جامع‌الشتات، سؤالهایی از او می‌شود، که اگر کسی نگاه کند می‌فهمد که این سؤالها را از دربار فتحعلی‌شاه از او پرسیده‌اند. مثلاً: «آقا! اجازه می‌فرمایید کسی از طرف شما نایب جنگ باشد- چون شما نایب امام زمان هستید- و این جنگ را اداره کند؟» و از این قبیل سؤالها، مکرر در مکرر. این مرد هوشیار زمان‌شناس و آگاه به تمام اوضاع و احوال، مگر یک ذره و یک لحظه فریب می‌خورد؟ جواب‌های رندانه‌ی او، به نظر من، از نشانه‌های هوشیاری یک عالم دین و یک فقیه بزرگوار است. تهیه‌کننده‌ی این سؤال، پیداست که اهل علم است. یعنی دولتی‌های بی‌سواد اطراف فتحعلی‌شاه، عقلشان نمی‌رسد که از این حیله استفاده کنند و بخواهند برای فتحعلی‌شاه از میرزای قمی وکالت بگیرند؛ می‌گوید: «خوب؛ حالا یکی طلب شما باشد.» این شوخی هم قرض شما باشد. بعد بنا می‌کند جواب دادن. و از زیر بار این که به او وکالت بدهد، خارج می‌شود و حکم شرعی را بیان می‌کند. میرزای قمی در منزل خود در قم مورد احترام و تجلیل پادشاه زمان خودش قرار می‌گیرد؛ اما زیر بار خواسته‌ی او نمی‌رود. آن‌ها اصرار داشتند آنچه را که می‌خواهند، میرزا فتوا بدهد؛ اما میرزا قبول نکرد، زیر بار نرفت.[^1] [^1]: بیانات در دیدار طلاب و اساتید حوزه علمیه قم (۱۳۸۹/۰۷/۲۹)"