ش
بازگشت به لیست

شیخ محمدحسن نجفی (صاحب جواهر)

شهرت: صاحب جواهرعالم دینی مشاهده در ویکی‌شیعه

درباره عالم

متولد حدود ۱۲۰۲ قمری در نجف. از شاگردان کاشف الغطاء. سال‌ها به تدریس و تألیف پرداخت. مهم‌ترین اثر او، دایرةالمعارف فقهی "جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام" در ۴۳ جلد است. در سال ۱۲۶۶ قمری در نجف درگذشت.

برهه‌های این عالم

دغدغه‌های این عالم

تحلیل و نمودارهای آماری

ابر کلمات از کنش‌ها

داده‌ای برای نمایش یافت نشد

نسبت مخاطبان کنش‌ها

نسبت نوع کنش‌ها

سخنان رهبری دربارهٔ این عالم

"فقهای بزرگی از قبیل صاحب «جواهر» -که ما به تعبیر امام، فقهمان را «فقه جواهری» گفتیم - خصوصیت عمده‌اش این بود که اهل تحوّل در اندیشه‌های رایج فقهی زمانِ خود بود. اعتنا به شهرت و اجماع و این‌ها، از خصوصیات افرادِ خیلی معتنی است. بعضی از فقها، چندان به شهرت و اجماعاتِ منقوله، اهتمامی ندارند. مرحوم صاحب «جواهر»، در مسائل مختلف، به شهرت و اجماع تکیه می‌کند. درعین‌حال، این مرد، دارای افکار نو و جدید است. ایشان فتاوایی دارد - یا آن‌جاها هم که به فتوا نرسیده، حرف‌های نزدیک به فتوا دارد - که شاید قبل از ایشان، احدی از فقها نگفته است، یا لااقل معروف نیست. یکی همین مسأله‌ی «جهاد ابتدایی در زمان غیبت» است، که مشهور و معروف بین فقهای متأخّر این است که «مشروع نیست.» اما ایشان طوری بحث می‌کند که نتیجه این می‌شود که «مشروع است.» خوب؛ این نوآوری است. در مسائل گوناگون، مرحوم صاحب «جواهر» همین‌طور است. فقیهی می‌تواند الگو، برجسته و بزرگ باشد، که دارای چنین روحی باشد.[^1] [^1]: بیانات در آغاز درس خارج فقه (۱۳۷۳/۰۶/۲۰)"

روحیه تحول‌خواهی و نوآوری‌های فقهی صاحب جواهر (مانند مشروعیت جهاد ابتدایی در زمان غیبت) در عین احترام به شهرت و اجماع.·1373/06/20

"فقه اسلام و در میان فقه اسلام، فقه شیعه، از لحاظ پیشرفتها و دقتهای عالمانه برای کسانی که اهل فن و فهمند، موضوع شگفت‌آوری است. شوخی نیست که انسانی مثل صاحب جواهر بنشیند، یک دوره فقه را از اول تا به آخر، با آن همه دقت و تحقیق، به تنهایی بنویسد و یک دایرةالمعارف را به تنهایی در حقوق اسلامی پدید آورد. این، به معجزه اشبه است. همین‌طور است شیخ انصاری. همین‌طور است صاحب ریاض.[^1] [^1]: بیانات در دیدار جمعی از روحانیون (۱۳۷۱/۱۱/۲۵)"

شگفتی نگارش یک دوره کامل فقه شیعه و دایرةالمعارف حقوق اسلامی به تنهایی توسط صاحب جواهر.·1371/11/25

"صاحب جواهر، مظهر یک فقیه مقیّد به مقررات فقاهت و قواعد اصولی و فقهی است. او یک ملای اصولی مقید و دقیق و منظم بود که از موازین رایج فقهی بین اصولیین، هیچ تخطی نکرد و در بررسی هر مسأله، شهرت و اجماع و ظواهر ادله و اصول و هرچه را که جزو ابزارهای معمولی کار فقاهت شمرده می‌شود، در اختیار گرفت و آن‌ها را با همان دقتِ یک فقیه اصولی به کار می‌بست. بنابراین، فقه جواهری، یعنی همان فقه سنتی رایج با متد فقاهت. این روش و متد، همان کیفیت رسیدگی یک مسأله در فقه است. روش رایج فقها، بدین ترتیب است؛ اولاً، استفاده از ظواهر و علاج مشکلات ظواهر و امارات؛ و هنگامی که فقیه دستش از امارات کوتاه شد، مراجعه به اصول، و پیدا کردن اصلی که اینجا مجرای آن است؛ و اگر معارضه‌ای میان اصول وجود داشته باشد، علاج کردن آن معارضه و دیگر مشکلات باب اجرای اصول... و بالاخره از آب در آوردن مسأله‌ی فقهی. این، فقه جواهری است. ما دو فقه، یکی سنتی و دیگری پویا نداریم. فقه پویا، همان فقه سنتی ماست. پویاست، یعنی علاج‌کننده‌ی مشکلات انسان و پاسخگوی حوادث واقعه است؛ و سنتی است، یعنی دارای شیوه و متدی است که بر طبق آن «اجتهاد» انجام می‌گیرد، و این شیوه قرن‌ها معمول بوده و کارایی خود را نشان داده است.[^1] [^1]: بیانات در بیعت فضلا و طلاب حوزه‌ی علمیه مشهد (۱۳۶۸/۰۴/۲۰)"

تعریف فقه جواهری به عنوان متد سنتی اصیل اجتهاد که در عین حال پویا، قانونمند و پاسخگوی حوادث واقعه است.·1368/04/20

ارتباطات و اطرافیان

شهادت
حصر - زندان
تبعید
صاحب فتوا
مرجع عام
سال‌ها: 1225، 1226، 1227، 1228

تاریخ‌ها و محل‌های مهم

تولد
1166
وفات
1229
سن: 63 سالگی
محل تحصیل

آثار درباره این عالم