سید محمدمهدی بحرالعلوم

"خاطره‌ی بحرالعلوم را عرض بکنیم که جالب است و نشان‌دهنده‌ی روحیّه و فضای نجف در دوران بحرالعلوم است؛ یعنی دویست سال پیش. ایشان بعد از مرحوم آقای بهبهانی مرجع شدند؛ یعنی مرحوم بحرالعلوم مثل کاشف‌الغطا مورد قبول بقیّه‌ی علمای بزرگ و شاگردان بزرگ مرحوم بهبهانی قرار گرفتند؛ و دیگران همه تسلیم شدند در مقابل ایشان و با طوع و رغبت ایشان را به‌عنوان رئیس انتخاب کردند. مرحوم بحرالعلوم اوّلِ ریاستش یک سفر پیاده از نجف حرکت کرد به طرف کربلا. در یکی از منازل اوایل راه خسته شدند و نشستند؛ مرحوم بحرالعلوم گفت من ضعیفم و امشب از اینجا نمی‌توانم حرکت کنم. بعضی‌ها گفتند برویم؛ ایشان گفت نه، من می‌مانم؛ بعد این بیت را خواند: «از ضعف به هر جا که نشستیم وطن شد / وز گریه به هر سو که گذشتیم چمن شد» [این بیت از] طالب آملی [است]. شعرای عرب همراه ایشان بودند، به نظر من نکته‌ی خیلی جالبش اینجا است؛ اینکه حالا بحرالعلوم یک بیت شعر طالب آملی را بخواند، این خیلی عجیب نیست امّا اینکه ایشان در سفر زیارتی کربلا، از نجف تعدادی شاعر با خودش همراه کرده و می‌برد، به نظر من مهم است. بحرالعلومِ مقدّس خدمتِ امام زمان برس آن‌چنانی-که دیگر این شبهه‌هایی که درباره‌ی بعضی کسان دیگر می‌آید، در مورد او نمی‌آید- در سفر زیارتی کربلا، که لابد نیمه‌ی شعبان، یا اوّل رجب و از این قبیل بوده است، حرکت می‌کند و چند نفر شاعر با خودش می‌برد. حالا شما فکرش را بکنید. شعرای عرب گفتند که سیّدنا! شنوا معنی هذالبیت؟ اینکه شما خواندید، چه بود؟ ایشان برایشان شرح داد، معنا کرد برایشان که اینکه خواندم معنایش این است و گفت حالا شما بسازید، و شعرای عرب شروع کردند [نظیر] این بیت را ساختن. این قضیه را من به نظرم در کتاب مرحوم حرزالدّین دیده باشم؛ آنجا نقل می‌کند که فلان‌کس این‌جوری گفت، فلان‌کس این‌جوری گفت، خود بحرالعلوم هم این‌جوری گفت؛ یعنی عالمی مثل بحرالعلوم که از لحاظ فقهی سرآمد است، از لحاظ معنوی [سرآمد است] -می‌دانید بحرالعلوم از لحاظ معنوی فوق‌العاده است و همان جنبه‌ی معنوی او هم شاید بود که موجب شد همه‌ی فقهای بزرگ که شاگردهای مرحوم بهبهانی بودند، در مقابل ایشان تسلیم شدند- با آن مقامات معنوی، با آن حالت عرفانی، با آن چیزهایی که نقل می‌کنند از ملاقات ایشان با حضرت و از این چیزها، وقتی که حرکت می‌کند از نجف برای سفر زیارتی پیاده به کربلا، با خودش شعرا را می‌برد. این نشان‌دهنده‌ی اهمّیّت حوزه‌ها به مقوله‌ی شعر است. به هرحال حوزه‌های علمیّه این‌جور بودند.[^1] [^1]: بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری سومین جشنواره‌ی بین‌المللی شعر حوزه (۱۳۹۴/۰۷/۱۳)"