مشهد

رد شایعات و اتهامات نسبت به خود

سیدمحمد طباطبایی سنگلجی

رد درخواست حاج شیخ فضل الله نوری و تأکید بر استقرار مجدد مشروطیت در کشور

این متن با استناد به حدیثی از امام زمان (عج) مبنی بر رجوع به راویان احادیث در حوادث واقعه، از حجج اسلام و مروّجین احکام می‌پرسد که آیا مشروطیت و قوانین مساوات و حریت آن با دین اسلام سازگار است یا خیر و تکلیف مسلمانان در ابقا یا از بین بردن آن چیست. در پاسخ، تأکید می‌شود که اصلاح آشوب و اداره امور کشور تنها با مساعدت و موافقت با ملت و اقامه مشروطیت ممکن است و در غیر این صورت، باید از خراسان و رعیت چشم پوشید.

اعلام حمایت علمای خراسان از استقرار مجدد مشروطیت

متن با حمد و ستایش الهی آغاز می‌شود و به وضعیت آرام و بدون شرارت در خراسان اشاره دارد. سپس به اتفاق نظر تمامی طبقات جامعه، از علما و اعیان گرفته تا تجار و کسبه، در تشکیل انجمن و ترویج مشروطیت و احکام شرعیه الهیه می‌پردازد. در ادامه، تأکید می‌شود که هیچ عمل خلاف قاعده یا بی‌نظمی رخ نداده و تنها راه حل، همکاری و مساعدت دولت است که پیش از این با وعده‌های خود مردم را ساکت کرده اما به آن‌ها عمل نکرده است. در پایان، بر وجوب دفاع از احکام شرعیه با جان و مال برای هر مسلمانی تأکید می‌شود.

تخطئه و شماتت حاج شیخ فضل‌الله نوری و رد هرگونه همکاری با او از سوی علمای خراسان

متن با طرح سؤالی از حجج اسلام آغاز می‌شود که آیا مشروطه و قوانین آن (مساوات و حریت) با دین اسلام سازگار است یا خیر و تکلیف مسلمانان در قبال آن چیست. در ادامه، پاسخ به این سؤال، با لحنی تند و شماتت‌آمیز، حاج شیخ فضل‌الله نوری را مورد خطاب قرار می‌دهد. این پاسخ، اقدامات نوری را فتنه‌انگیز، فاسد و خونریزانه توصیف کرده و او را به ننگ طبقه علمیه، دنیافروشی دین و رد احکام مراجع مشروطه‌خواه متهم می‌کند. در پایان، به او هشدار داده می‌شود که از این «فضولی‌ها» دست بردارد تا پرده از کارهایش بیشتر برداشته نشود.

شرط موافقت با حاکم خراسان: پذیرش بازگشت مجدد مشروطیت و فعالیت دوباره انجمن ایالتی

این نامه با اشاره به توافق عمومی مردم خراسان بر سر تشکیل انجمن و اجرای مراسم مشروطیت، به حاکم جدید خراسان (نیرالدوله) اعلام می‌کند که در صورت موافقت با مشروطیت و احکام انجمن، مردم نیز از او حمایت خواهند کرد. در غیر این صورت، حضور او در خراسان جز دردسر و فساد حاصلی نخواهد داشت و بازگشت او به نفع همه خواهد بود. این نامه به نوعی شرط و شروط علمای مشهد برای پذیرش حاکم جدید را بیان می‌کند.