غرض از زحمت به تلگرافخانه این که بعد از وقایع اخیر طهران تا اندازه‌ای که مطلب مستوره بود اهالی ساکت. پس از انتشار پاره‌ای اوراق فوق‌العاده و غیره و وصول بعضی مکاتیب[۱] مشعر[۲] بر کیفیت واقعه، اضطرابی در اهالی مشهود افتاده. پاره‌ای، عناوین و اظهاراتی داشتند که به وعده اقدامات مجلس مقدس، آنان را متقاعده ساختیم. نشر روزنامه استقلال ایران دایر به ریختن در شب به منزل دو نفر نمایندگان گیلان، تزلزلی در قلوب افکند. از امتداد سکوت[۳] اولیای مجلس و عدم اقدام در جبرکسور[۴] وارده، بر مراتب تزلزل اهالی افزود. چون از مقدمات وخامت عاقبت معلوم بود، نوزدهم تلگرافی به عنوان مجلس مقدس و وزارت داخله عرض نمود. هنوز به جواب نایل نگشته، جمعی کثیر از اعاظم طبقات در شب و روز جمعه ۲۰ زمانی را که ایالت و رؤسای جمیع ادارات تشریف داشته، به[۵] انجمن ورود نموده، پس از اظهار قانون‌خواهی و تشکر از حسن اقدامات مجلس و هیأت وزرا، در موضوع خلع سلاح پیشنهاد[۶] نموده و جواب آن را به وسیله انجمن از ساحت قدس مجلس درخواست نمودند. موکول به مخابرات حضوری شد. عدم شروع در مذاکرات، به واسطه عدم رسمیت بر عده سؤال قبلیه[۷] افزوده. تمنای کنونی این که سؤالات مشروحه ذیل را به اجوبه[۸] شافیه[۹] توضیح فرمایید و مرخص[۱۰] فرمایید، سؤالا جواباً در جراید درج و پاره‌ای از شبهات راسخه در قلوب رفع گردد. اول[۱۱]، امر به خلع سلاح از غیر نظام عمومیت داشته یا نسبی بوده است و نظام از غیر آن به چه شناخته می‌شود؟ دوم، جنابان سردار و سالار ملی[۱۲]، مطیع و منقاد بوده‌اند یا عاصی و متمرد؟ سیم، محاصره پارک اتابک و جنگ با متوفقین در آن با تصویب مجلس و نیابت سلطنت بوده یا بی‌اجازه چنین اقدامی اتفاق افتاده؟ چهارم، پس از شروع به جنگ، از طرف مجلس یا نیابت سلطنت منع شد و ممنوع نشدند یا اصلاً منعی نشد؟ پنجم، مأمورین نظام که فقط مأمور خلع سلاح بودند، اموالی را به غارت بردند یا نه؟ ششم، استمالت[۱۳] کنونی از جنابان سردار و سالار و درخواست گذراندن حقوق برای آنان به واسطه بی‌تقصیری است یا مبتنی است بر عفو و اغماض از تقصیر؟ هفتم، جناب سردار محیی در هنگام جنگ، طهران بوده یا شمیران؟ متمرد از خلع سلاح بوده یا مطیع؟ اطاعت خود را قبل از شروع به دعوا به مجلس و وزرا اطلاع داده بودند یا نه؟ هشتم، توقف سردار محیی در سفارت و ضرغام‌السلطنه در کهریزک برای عدم امنیت جانی و مالی است یا علت دیگری دارد؟ نهم، کسی را که شرکت در تأسیس اساس مشروطه داشته، قبل از محاکمه و ثبوت و تقصر[۱۴] می‌توان به اسم و فامیل، مقصر شمرد و در جریده درج و منتشر ساخت یا نه؟ وهم، ریختن در شب منزل آقای ناصرالاسلام و آقای معاضدالسلطنه، مجوز قانونی داشته و دارد یا نه؟ بلکه مخالفت آن با قانون است؟ **پاورقی‌ها:** [۱] نامه‌ها، نوشته‌ها [۲] حاکی [۳] در اصل: مسکوت [۴] جبر کسور: جبران کاستی‌ها [۵] در اصل: با [۶] مذاکره [۷] در اصل: قبیه [۸] جمع جواب [۹] کامل، دقیق [۱۰] اجازه [۱۱] در اصل: اولا [۱۲] منظور از سردار ملی، ستارخان؛ و از سالار ملی، باقرخان است. [۱۳] دلجویی کردن [۱۴] کوتاهی داشتن