کنشگران / عالمان دینی
میرزا ابوالقاسم امین الشرع خویی
عالم دینی
خلاصه
این متن به وضعیت نامطلوب و مورد تبعیض قرار گرفتن ایرانیان در عراق عرب تحت تسلط دولت عثمانی میپردازد. در این دوره، اعراب نجف و کربلا به ایرانیان ظلم و تعدی میکردند و کنسولگری ایران نفوذی برای حمایت از اتباع خود نداشت. ایرانیان در نظر دولت و ملت عثمانی بیارزش تلقی میشدند و در درگیریها، اعراب با تعصب و عناد، به ایرانیان و حتی شاه ایران توهین میکردند. در مقابل، روسها و انگلیسیها از عزت و احترام برخوردار بودند. همچنین، به درگیریهای داخلی میان دو فرقه "ژگرت" و "شمرت" در نجف اشاره شده که در جریان آن، جان و مال ایرانیان بدون هیچ مسئولیتی از بین میرفت و کنسول ایران مورد تمسخر قرار میگرفت.
متن کامل گزارش
در زمان حقیر، دولت عثمانی در عراق عرب تسلط تام را داشت، ولیکن اعراب نجف و کربلا نسبت با عجم[۱] اجحاف و تعدی میکردند و به قونسلگری دولت ایران ابداً اعتنایی نداشتند و نفوذی نداشت. اگر در یک روز صد نفر رعیت ایرانی کشته میشد یا مسلوب میآمد فریادشان به جایی نمیرسید. رعیت ایران در نظر دولت و ملت [عثمانی] قدری و قیمتی نداشتند و چون عربی با عجمی طرف میشد، عربها تمامی عجم را فحش میدادند نه یک نفر دو نفر را و غالباً به شاه عجم هم فحش میگفتند، از غایت تعصب و عنادی که با عجم داشتند.
و اگر احیاناً یک نفر عجم با یک نفر عرب دعوایی میکرد، از جماعت عرب هر کس میرسید بدون سؤال آن عجم را میزدند؛ برخلاف روسها و انگلیسیها که تمام عزت و شرف را داشتند. و اهالی نجف اشرف دو فرقه بودند: یکی را "ژگرت" و دیگری را "شمرت" میگفتند و مابین این دو فرقه همواره آثار مخاصمت و عداوت برپا بود و گاهی سنگربندی کرده، در میان شهر نجف منارههای حضرت مولی علیه السلام [را] سنگر کرده جنگ میکردند و در اثنای جنگ هر جانی و مالی که از عجم به تلف میرفت هرگز مسئولیتی در کار نبود و عربها نیابت قونسول ایرانی را مسخره و استهزا میکردند.
**پاورقیها:**
[۱] ایرانیان
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1328
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: مقاله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران