ما امروزه محتاجیم به تمام آنچه همسایگان ما محتاج‌اند، و رفع حاجت ما هم میسر نیست مگر به همان ترتیب که همسایگان ما نموده‌اند و به همان صورتی که دیگران از برکت علم، اسباب تسهیل کارها را برای خود فراهم نموده‌اند. ما هم باید کوشیده و راه سعادت را مهیا نمائیم و مانند ایام گذشته، افتخار و شرف را به اوج مباهات رسانیده از ذلت رسته عزیز آمصار[۱] شویم [تا] قامت ایرانیان، ارجمند و نخل وجودشان برومند گردد. از این قرار می‌گوئیم که ملت ایرانیه آنگاه دارای سعادت و شرافت و استقلال ملی و ترقیات کلی و در میان دول و ملل سائره[۲] دارای اسم و رسمی خواهد بود و به کمال سعادت و رفاهیت خواهد رسید که علوم لازمه را تحصیل و تکمیل نماید. امیدواریم ان شاء الله تعالی انعقاد مجلس شورای ملی باعث بر پیشرفت و ترقی و ترویج علوم و صنایع مقتضیه این عصر مثل سایر ملل همجوار بشود تا بر نفوذ و ثروت عموم ماها افزوده شود؛ زیراکه پر واضح است ملت جاهل‌کم مایه که نه در سینه وی کمالی و نه در صندوق خزینه‌اش مالی است چگونه می‌تواند به اقدامات صحیحه مشروعه قیام نماید؟ امروز که در سایه مَعدِلت پیرایه اعلیحضرت همایونی[۳] مدارس و مکاتب ما رشد کامل نموده اقلاً قریب شش هزار نفر از ابناء وطن و همجنس‌ها در این مدارس و مکاتب مشغول تحصیل هستند. اگر عموماً اقبال بدانهانموده به تکمیل نواقص آنها بپردازند -مِن جمله کتب مفیده علمی و صنعتی را از هرلسان ترجمه نمایند و وجه قابلی جمع شود تا قدرت داشته باشند این کتب را طبع نموده و به قیمت ارزان و مناسب به شاگردان بدهند تا این شاگردان حاصل از عمری که در مدرسه می‌گذرانند بردارند - البته آنچه مقاصد مقدسه مجلس شورای ملی است فردا به طور مطلوب به عمل خواهد آمد. برای ترقی یک مملکت دو چیز لازم است: یکی، پول؛ و دیگری مردمان با علم و هنر. این دو چیز، مقوّی بلکه مولّد یکدیگرند. در مملکت ایران بسیار اشخاص خیّر و اهل بِرّ[۴] هستند که لابد اموال خود را به ولایات دور به مصرف می‌فرستادند و یا وقف می‌کردندکه بعدها برسد؛ و امروزکه به چشم خودمان در بلاد متوقفه، محل صحیح و مستحقین را می‌بینیم روا نیست که صرف نظر از آنها بنمائیم و [به] مدارس که محل امیدواری‌هاست بذل عنایتی نکنیم؛ زیراکه اخبار مأثوره متواتره و متظافره[۵] است که اهل بلد انسان، در صورت احتیاج به انسان، اولی‌تر است تا بلاد دیگر؛ و همچنین از محله به محله دیگر. و بحمد اللّه چنانچه از علائم و آثار نمودار و آشکار است، ایران را آتیه بسیار باشکوه و سعادتی در پیش است و هیچ‌کس نمی‌تواند این پیش‌بینی را انکار نماید. و علت آن، همت عمومی است که در کافه ناس از وضیع تا شریف در امور شرعیه و خیریه به هیجان آمده است. **پاورقی‌ها:** [۱] جمع مصر: سرزمین‌ها [۲] در حال ترقی و تحول [۳] منظور محمدعلی شاه قاجار است. [۴] اهل بّر: نیکوکاران [۵] اخبار مأثوره متواتره متظافره: روایات نقل شده پی در پی مؤید یکدیگر