کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
متن با تشبیه جایگاه سیاستمدار و امام به طبیب، بر تخصص و فن لازم برای این جایگاه تأکید میکند و بیان میدارد که این مقام مستقل از پذیرش دیگران است. در ادامه، به انقطاع نبوت و رسالت از یک جهت و بقای آن از جهات دیگر اشاره میکند. سپس توضیح میدهد که خداوند پس از قطع نبوت، حکم مبشرات، الهامات، ائمه معصومین (ع) و مجتهدین را برای افتاء و ارشاد عوام باقی گذاشته است. در پایان، بر لزوم رجوع افراد ناآگاه به اهل علم و ذکر تأکید کرده و بیان میدارد که مجتهدین بر اساس اجتهاد خود فتوا میدهند، حتی اگر فتاوایشان متفاوت باشد و هر مجتهد ملزم به پیروی از ادله تفصیلی خود است.
متن کامل گزارش
آشکار است که سیاستمدار و پیشوا و امام، این مقام [ولایت سیاسی] را به خاطر تخصص و فنی که دارد دارا است؛ خواه دیگران از او بپذیرند و سخن او را گوش فرادارند و یا نپذیرند. و طبیب در اثر تخصص و دانش خود و توانایی که در معالجه بیماران دارد طبیب است؛ حال، بیماری باشد و یا نباشد. و طبیب بودن او را نبودن بیمار از میان نَبَرَد.[۲]
بدان که نبوت و رسالت از جهتی منقطع میگردد و از جهتی دیگر باقی است [...] ولی خدای متعال (پس از قطع نبوت و رسالت) حکم مبشرات و الهامات و حکم ائمه معصومین (ع) و همچنین حکم مجتهدین (و ارباب فتاوا را برای افتاء و ارشاد عوام) باقی گذاشت، اما اسم و نام نبی و رسول را از آنان سلب فرمود، ولی حکم آنان را تأیید و تثبیت نمود و آنان را که علم به احکام الهی ندارند مأمور نمود که از اهلعلم و اهلذکر سؤال کنند [...] و بنابراین مجتهدین، پس از ائمه معصومین (در مورد احکام دین) بدان گونه که از طریق اجتهاد دریافتهاند فتوا میدهند، هر چند در فتاوا با هم اختلاف داشته باشند [...] همچنین برای هر فرد از مجتهدین از طریق ادله تفصیلیهای که در دست آنان است راه و روش و منهجی قرار داده است و آن راه و روش، همان است که دلیل او آن را در اثبات حکم تعیین نموده و عدول و انحراف از آن راه را بر وی حرام کرده است.[۳]
**پاورقیها:**
[۱] صدرالدین محمد شیرازی، معروف به ملا صدرا و صدرالمتألهین
[۲] نجف لکزایی، «ملا صدرا»، در: اندیشه سیاسی متفکران مسلمان (ج ۶)، ص ۲۱۶، ۲۱۷؛ به نقل از: صدرالدین شیرازی، عرفان و عارفنمایان (ترجمه کسر اصنام الجاهلیه)، ترجمه محسن بیدار، تهران، انتشارات الزهراء، [بی تا]، ص ۶۹.
[۳] همان، به نقل از: جواد مصلح، ترجمه و تفسیر الشواهد الربوبیه، تهران، انتشارات روش، ۱۳۶۶، ص ۵۰۹، ۵۱۰.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1027
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عموم مسلمانان