کنشگران / عالمان دینی
اشرف الدین حسینی (نسیم شمال)
شاعر
خلاصه
این شعر با لحنی هشدارآمیز، وضعیت بحرانی و خطرناک کشور را به وزرا و وکلای مجلس گوشزد میکند. با اشاره به حضور نیروهای روس در قزوین و تبریز، از بیغیرتی و خواب غفلت مسئولان انتقاد شده و از آنان خواسته میشود تا از خواب بیدار شده و برای نجات وطن چارهای بیندیشند. در ادامه، با یادآوری گذشته پرافتخار ایران و مقایسه آن با وضعیت فعلی، از کاسته شدن از خاک وطن، گسترش جهل و ذلت و از بین رفتن غیرت ابراز تأسف میشود. در پایان، با اشاره به مبارزات گذشته و نقش رهبران مشروطه، از ملت مظلوم خواسته میشود که به خدا و حجت عصر توکل کنند.
متن کامل گزارش
این وطن در خطر است ای وکلا ای وزرا زهر در جام زر است ای وکلا ای وزرا
اول شور و شر است ای وکلا ای وزرا کار، شکل دگر است ای وکلا ای وزرا
روز یوم البتر[۱] است ای وکلا ای وزرا این وطن مسکن جمشید و قباد و طوس است
خانه رستم و اسکندر و کیکاووس است
حالیا مسکن قزاق و سپاه روس استاده
معدن غیرت و فخر و شرف و ناموس است مملکت محتضر است ای وکلا ای وزرا
قدری از خواب گران، دیده خود باز کنید قدری از داغ وطن زمزمه آغاز کنید
لحظهای از غم تبریز سخن ساز کنید روسیان را مقر است ای وکلا ای وزرا
همچو مرغی شده تا قزوین پرواز کنید مملکت گشته گرفتار وطن وا وطنا
آمد از چهار طرف سیل فتن وا وطنا میدرد مادر ما جامه به تن وا وطنا
باید امروز به بر کرد کفن وا وطنا هرکجا چشمه آبی و نمایشگاهی است
پارلمان منتظر است ای وکلا ای وزرا روس بیرق زده از خصم در او خرگاهی است
اجنبی آمده قزوین که چه جولانگاهی است کارها در کف هر بوالهوس خودخواهی است
رخت ذلت به بر است ای وکلا ای وزرا اجنبی خیمه طغیان زده در شهر وطن
این چه وضعی است که پیش آمده از بهر وطن زهر جاری است ز هر چشمه و هر نهر وطن
چه شد آمین محمد چه شد آن قهر وطن خون جمعی هدر است ای وکلا ای وزرا
زحمت خلق همی رفت هدر وا اسفا
گشت این دفعه از آن دفعه بتر وا وطنا
هیچ از روس ندارند خبر وا اسفا
رفته در خواب گران اهل وطن وا اسفا
کار وحشتثمر است ای وکلا ای وزرا خاک ایران نه مگر جنت این دنیا بود
وسعت خانه ما تا خط افریقا بود کی چنین در همه جا مفتضح و رسوا بود
هند و کشمیر و خلیج و عجمی دارا بود حال از بد بتر است ای وکلا ای وزرا
چه کنم این همه از خاک وطن کاسته شد علم و دین کاسته شد ذلت ما خواسته شد
جهل پیراسته شد راسته در راسته شد
خاک ذلت به سر است ای وکلا ای وزرا
چه کنم غیرت از این کشور برخاسته شد خاک قزوین سپه روس به نوشانوش است
در خراسان ز غمش شاه رضا مدهوش است طوطی ناطق تبریز چرا خاموش است
خون معصوم شهیدان وطن در جوش است بیرق شه افراشته در خاک وطن
روز این المفر[۲] است ای وکلا ای وزرا شد لگدکوب ارس[۳] سینه صد چاک وطن
میکشد ناله ز دل مادر غمناک وطن کو جوانان هنرپیشه چالاک وطن
روز عرض[۴] و هنر است ای وکلا ای وزرا یورش مذهبی و ملتی ایرانی
چه شد آن جنبش دشمنشکن ایرانی جنبش رشتی و تبریزی و اصفاهانی
گیسوی مادر ما در کف هر ملتانی[۵] گوییا بی پسر است ای وکلا ای وزرا
آخر ای هموطنان شورش احرار چه شد بختیاری[۶] به کجا رفت و سپهدار[۷] چه شد
شور سردار[۸] چه شد شورش سالار[۹] چه شد حاصل این همه خونریزی و کشتار چه شد
روح اسلام در این ورطه نگهدار شما است قاصد خوش خبر است ای وکلا ای وزرا
روز اخذ و ثمر است ای وکلا ای وزرا
ای ملت مظلوم خدا یار شما است
حجت عصر به هر مهلکه غمخوار شما است
شعر اشرف سبب رونق بازار شما است
**پاورقیها:**
[۱] یوم البتر: روز بدتر
[۲] این المفر: کجاست راه فرار؟
[۳] روس
[۴] آبرو
[۵] ناحیهای در هندوستان قدیم و پاکستان امروز. اشاره به سربازان هندی تحت امر انگلستان دارد.
[۶] منظور، سردار اسعد، صمصامالسطنه و ضرغامالسلطنه، از سران ایل بختیاری و فاتحان تهران است.
[۷] میرزا محمدولی خان تنکابنی، فرمانده نیروهای شمال فاتح تهران.
[۸] ستارخان
[۹] باقرخان
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
برهه تاریخی: استبداد صغیر و فتح تهران
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
قالب کنش: بیانیه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: حکومت ایران، نمایندگان مجلس شورای ملی
حاکم زمان: احمد شاه قاجار