بدون وجود مجتهدان و راویان معصومان (ع) در مثل این زمان - که آفتاب خلافت مصطفوی و ولایت مرتضوی از جهت رعیت در سحاب غیبت بود - امور دارین کافه انام انتظام‌پذیر نبوده و احقاق حقوق ذوی‌الحقوق و فصل منازعات و مشاجرات و محاذیات واقعه میان مردمان و رفع فساد نمی‌شود؛ و حال آن که نفی مشقت و حرج در دین مبین شده و خداوند اراده یسر نموده و اراده عسر ننموده... پس در عصر غیبت، هادی انام (ع)، وجود مجتهدان که وارثان پیغمبران‌اند لطف بوده و لطف بر خداوند، جل جلاله، واجب است. پس در حکمت الهیه، خلو عصر و زمان غیبت از وجود علمای دین مبین و مجتهدین مؤمنین و راویان و محدثان احادیث شریفه معصومین که حجت حجت‌الله الرحمن‌اند، بر کافه مقلدین محال بود، و الا لازم می‌آید حرج عظیم یا وقوع تکلیف مالایطاق و فسق و ضلالت همه اقوامی که با پیغمبر و ائمه هدی (ع) موافقت و مشارکت در اصل طینت دارند، به علت واجب کفایی یا عینی و مجموع اینها بر مؤمن عارف‌فطن، به تأمل صادق ظاهر گردد.[۱] **پاورقی‌ها:** [۱] علی خالقی، «کمره‌ای»، در: اندیشه سیاسی متفکران مسلمان (ج ۶)، ص ۲۳۴؛ به نقل از: رساله در اثبات لزوم مجتهد در عصرغیبت، در: میراث اسلامی ایران، دفتر ششم، به کوشش رسول جعفریان، قم، کتابخانه بزرگ آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، ۱۳۷۶، ص ۴۱۵، ۴۱۶.