کنشگران / عالمان دینی
سیدعبدالحسین خاتونآبادی
عالم دینی
خلاصه
این گزارش به شرح عزل میرمحمدصالح شیخالاسلام از منصب خود و قطع مقرری او میپردازد. دلیل این عزل، تلاش او برای واگذاری منصب به پسرش و همچنین اصرار بر حفظ مقرری و جایگاه برتر در میان اهل علم بود که مورد ناخشنودی شاه قرار گرفت. در ادامه، موقوفات تحت تصرف او به میرمحمدباقر واگذار شد. در پایان، با وساطت مریم بیگم، خواهر شاه، میرمحمدصالح مجدداً به منصب شیخالاسلامی بازگشت و مورد عفو قرار گرفت.
متن کامل گزارش
در روز چهارشنبه، پنجم شهر ربیعالآخر هزار و صد و بیست و چهار عالیحضرت، میرمحمدصالح شیخالاسلام را از منصب شیخالاسلامی معزول و مقرری او را قطع نمودند؛ و جهت این بود که استعفا نموده بود سابق بر این و تلاش مینمود این شغل را به جهت پسر بزرگ خود؛ و پادشاه [۱] را ناخوش آمده بود از این حرکت؛ و دیگر آن که تلاش مینمود که مقرری خود را داشته باشد و اموری که متعلق به نُواب اشرف باشد به او مرجوع و سرکرده اهلعلم و مقدم بر همه باشد.
و خلاصه سخن آن که منظور او این بود که پادشاه او را در مرتبهای رعایت کند که کسی دیگر را آن مرتبه نباشد. و پادشاهان محکوم حکم کسی نمیباشند بلکه هر کسی را در مرتبهای که خواهند رعایت میکنند. و بعد از عزل و منع از حضور مجلس بهشت. آئین، موقوفات آقاهوشیار و حمام خسروآقا - که با او بود - فرمودند دیگر در آنها تصرف ننماید و آن را به حضرت علامةالعلمایی مجتهدالزمان آمیر محمدباقر ادام ظلّه العالی رجوع فرمودند و او سعی بسیار نمود که آنها باز به آمیر محمدصالح باشد، قبول ننموده به آن علّامی رجوع فرمودند.
و در شهر ذیحجةالحرام سنه هزار و یکصد و بیست و پنج باز شیخالاسلام و در روز عید اضحی پابوس کرد و در طرف دیگر نشانیدند او را، و نُواب مریم بیگم [۲] التماس او را کرده نُواب اشرف از تقصیر او گذشت. [۳]
**پاورقیها:**
[۱] منظور شاه سلطانحسین صفوی (۱۱۰۵ - ۱۱۳۵ ق) است.
[۲] خواهر شاه سلطانحسین و از زنان متنفذ و نیکوکار صفوی بود که در روی کار آوردن او نقش عمده داشت.
[۳] وقایع السنین و الاعوام، ص ۵۶۵.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1126
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: گزارش
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران