کنشگران / عالمان دینی
محمدعلی حزین لاهیجی
شاعر
خلاصه
متن با بیان عدم توانایی ذاتی نویسنده در کسب مال دنیا و نپذیرفتن احسان و کمک از هیچکس، حتی سلاطین و دوستان نزدیک، آغاز میشود. این رویکرد ناشی از غیرت و همت فطری اوست که بر احسان و ایثار به عموم مردم سرشته شده است. در ادامه، به دشواریهای زندگی در فقر و ناتوانی در رسیدن به همت بلند خود اشاره میکند. در پایان، بیان میشود که حتی اگر افراد بلندهمت ناچار به پذیرش پستی و کسب قدرت شوند، راههای شرافتمندانه برای این کار در بیشتر زمانها نایاب است و انتخاب ذلت و خواری نیز ممکن نیست.
متن کامل گزارش
مرا خود، طبیعت و فطرت قادر بر تحصیل [۱] دنیا نبوده و نیست، و توسل و اظهار حاجت و قبول احسان و مروتْ از احدی- هر چند سلاطین عالیشأن و کِرام [۲] خلق از دوستان صدیق باشند - به موجب حَمیَّت [۳] و غیرت فطری، ممکن و مقدور نه و همت مَجبول [۴] است به احسان و ایثار بر کافّه [۵] خلق، و با این حال زندگانی به تهیدستی و قصورِ مَقدرت [۶] از قدر همت، اَشَقّ واَصْعَب [۷] اشیاء و سختترین بَلیّات [۸] است [...]
و بر فرض محالی که نفس عالیهمتان ناچار به پَستی تن در دهد و به تحصیل قدرت ضرورت گردن نهد، طریق تحصیل از وجوه ستوده در اکثر اَزمِنه [۹] نایاب است، و اختیار ذلت و زبونی مقدور [۱۰] کرام نیست [۱۱].
**پاورقیها:**
[۱] به دست آوردن
[۲] جمع کریم: بزرگواران
[۳] غیرت
[۴] سرشته شده
[۵] عموم
[۶] قصور مقدرت: ناتوانی
[۷] اشق و اصعب: سختترین و دشوارترین
[۸] بلاها، مصیبتها
[۹] زمانها
[۱۰] ممکن، میّسر
[۱۱] تاریخ و سفرنامه حزین لاهیجی، ص ۱۹۶.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1154
برهه تاریخی: استقرار حکومت افشاریان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران