کنشگران / عالمان دینی
فخرالاسلام
عالم دینی
خلاصه

متن با تأکید بر پیوند ناگسستنی تدین و تمدن آغاز می‌شود و بیان می‌کند که تمام جنبه‌های مثبت زندگی فردی و اجتماعی، از جمله تأسیس مجلس شورای ملی، ریشه در تدین دارد. سپس با استناد به آیات قرآن کریم، ضرورت مشورت و وجود مجلس را از دیدگاه اسلام تبیین می‌کند. در ادامه، با مخاطب قرار دادن اقشار مختلف جامعه، از متدینین و پیروان ادیان گوناگون گرفته تا عاقلان و مجتهدین، همگان را به مطالبه مجلس فرا می‌خواند. در بخش پایانی، با اشاره به سیره پیامبر اسلام (ص) و خلفای راشدین در مشورت و تشکیل مجلس، فواید و برکات مجلس شورای ملی را در ابعاد مختلف، از جمله عزت، ثروت، حفظ حقوق ملت و دولت، و مبارزه با ظلم، برمی‌شمارد و آن را مظهر عدل و فضل معرفی می‌کند.

متن کامل گزارش
ای برادر! تمدن در تدین است، مروت در تدین، عدل و انصاف در تدین، منفعت در تدین، شرافت در تدین، عزت در تدین، اتفاق و اتحاد در تدین، محبت و مودت در تدین، مجلس مقدس شورای ملی در تدین، دنیا در تدین، آخرت در تدین، همه‌چیز در تدین [است] به دلایل عقلیه و نقلیه که عنقریب خواهد آمد. پس اگر مجلس می‌خواهی متدین باش. مجلس را از تدین و تدین را از مجلس منفک مکن، این دو را نصیر و ظهیر و معین یکدیگر بدان و نص مجلس را در قرآن بخوان: شاوِرهُم فِی الامر [۱] و اَمرُهُم شُوری بَینَهُم [۲]. پس اگر متدین این کلامی مجلس بخواه، اگر یهود هستی [...] مجلس بخواه [...] و اگر مسیحی و انجیلی هستی مجلس بخواه [...] و اگر از بت‌پرست‌های زمان پیغمبر ما (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) هستی مجلس بخواه [...] و اگر از تابعین زردشت هستی مجلس بخواه [...] و اگر طبیعی [مذهب] هستی مجلس بخواه [...] و اگر عاقلی مجلس بخواه، اگر بالغی [۳] مجلس بخواه و اگر مجتهدی مجلس بخواه و اگر مقلدی مجلس بخواه و اگر غنی هستی مجلس بخواه و اگر فقیری مجلس بخواه و اگر امیری مجلس بخواه و اگر مأموری مجلس بخواه و اگر حاکمی مجلس بخواه و اگر محکومی مجلس بخواه، هر چه هستی مجلس بخواه. اگر انسانی مجلس بخواه و اگر حیوانی مجلس بخواه، چرا که پیغمبر آخرالزمان علیه الصلوة والسلام در جنگ بدر مجلس داشت و همچنین در جنگ احد و احزاب و صلح حُدّیبیّه. تفسیر سوره آل عمران و انفال و احزاب و اِنَّا فَتَحنا را ملاحظه کن تا بدانی که پیغمبر تو مجلس داشت، مطیع خدا بود (و شاوِرهُم فِی الامرِ و لَقَد کانَ لَکُم فِی رَسولِ‌اللّهِ اُسوَةٌ حَسَنةٌ) [۴] و اگر تابع خلیفه ثانی هستی مجلس بخواه چرا که او مجلس داشت و محل مشورتش حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام بود [...] مجلس، منظور نظر امام عصر است؛ مجلس، موجب فتح و نصر است؛ مجلس باعث عزت و شرف است؛ مجلس موجب غنا و ثروت است؛ مجلس باعث مکنت و دولت است؛ مجلس حافظ حقوق و حدود ملت و دولت است؛ مجلس مؤسس قانون تعیّش و حافظ قانون تدین است؛ مجلس ناصر مظلوم و خصم ظالم است؛ مجلس مظهر عدل و فضل است؛ هر چه هست و نیست از عزت و شوکت و حفظ ملت و دولت در مجلس است به اتفاق کل عقلا. **پاورقی‌ها:** [۱] آل عمران، ۱۵۹: در کارها با ایشان مشورت کن. [۲] شوری، ۳۸: کارشان بر پایه مشورت با یکدیگر است. [۳] در اصل: باقلی [۴] سوره احزاب، ۲۱: برای شما شخص رسول الله، مقتدای پسندیده‌ای است.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
قالب کنش: مقاله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها