پولتیک [۱] روس و انگلیس این بود که همیشه تقویت از طرف غالب می‌کردند. تا وقتی که طرف مغلوب نزدیک به اضمحلال می‌شد، توجه به سمت ضعیف می‌کردند و می‌خواستند طرفین را در حالت تساوی نگاه دارند؛ چنانچه حرکات قونسول روس در تبریز در ایام فعالیت هیأت اسلامیه [۲]، اول مبنی بر طرفداری اسلامیه و تقویت دولت بود، بعد رنگ پولتیک برگشت و به موجب اخطارات، دولت انگلیس ظاهراً کنار کشید. **پاورقی‌ها:** [۱] واژه انگلیسی سیاست [۲] هیأت اسلامیه، تشکلی سیاسی - مذهبی به رهبری میرهاشم دوه‌چی، از مخالفان مشروطه و از طرفداران دولت بود.