امروز پیش خیمه [۱] مُلک‌گیری دول فرنگ منحصر در سه مسئله است: اول، ترقی تجارت. به این اسم در مملکت اجانب، داخل شده به هر وسیله بتوانند مقاصد سیاسیه خود را پیش می‌برند. دوم، دعوی انسانیت و مدنیت و تربیت نوع. به این بهانه نیز ممالک بسیار را متصرف شده و ملیون نفوس بنی نوع را بر باد داده و می‌دهند. سوم، ترقی روحانی و اشاعت دیانت عیسویه. به این قِسم‌کشیشان و داعیانِ نصرانیت در ممالک اجنبیه، به یک دست انجیل و دست دیگر شمشیر وارد می‌شوند و به هر وسیله باشد مردم را به خود می‌شورانند و جَهازات [۲] دولت متبوعه خود را بدان مملکت دعوت می‌کنند. این ایام با این سه دستاویز -که هر یک به جهت پیشرفت مقاصد سیاسیه دول متحده فرنگ کافی است - تمام دول نصاری در مملکت چین وارد شده‌اند. مسلّم است که پس از چند سال، حال چین به کجا رسد. **پاورقی‌ها:** [۱] ظاهراً به معنی استراتژی یا راهبرد است. [۲] ابزار و ادوات (جنگی). * آزاد، س ۱، ش ۳، ۲۵ ربیع الآخر ۱۳۱۷ ق، ص ۱ و ۲.