کنشگران / عالمان دینی
خلاصه

این نامه با اشاره به اختلالات و اغتشاشات جاری در امور مملکت، تجاوزات مسئولین، عدم اجرای احکام الهی و اشاعه فساد، به نیت پادشاه برای تأسیس «مجلس عدالت» اشاره می‌کند. نویسندگان بیان می‌کنند که دو سال است این درخواست از دربار سلطنتی مطرح شده، اما به دلیل موانع خارجی، تاکنون معطل مانده است. در ادامه، با تأکید بر رأفت پادشاهی، درخواست تشکیل مجلسی متشکل از وزرا، تجار، علمای عامل و عقلا و فضلا را مطرح می‌کنند. این مجلس تحت نظارت پادشاه، وظیفه نظارت بر ادارات دولتی، اصلاح امور مملکتی، تعیین حدود و وظایف، منع منکرات و امر به معروف، و اجرای احکام شرعی را بر عهده خواهد داشت. در پایان، نویسندگان ابراز امیدواری می‌کنند که با تشکیل این مجلس، عدالت شاهانه برقرار شده، امور مملکت اصلاح و اختلافات رفع شود و پس از صدور فرمان رسمی و تشکیل مجلس، تشکرات خود را به اطلاع شاه رسانده و به تهران بازگردند تا با همکاری ملت، به جبران تعطیلات و توقیفات گذشته بپردازند.

متن کامل گزارش
از آنجایی‌که خادمان شریعت مطهره و داعیان بقای دولت قاهره، بالقطع و الیقین می‌دانستیم که به جهت اختلال و اغتشاشات جاریه در امور مملکت از تجاوزات و تعدیات اولیاء امور و عدم اعتناء در اجراء احکام الهیه و اوامر شرعیه و اشاعه فواحش و منهیات[۱] و ارتکاب محذورات دینیه، در خاطر خطیر همایونی مکنون و مَرکوز۳ است‌که تأسیس مجمع و «مجلس عدالت» فرمایید که مظهر عدالت و مظهر رأفت پادشاهی نسبت به مملکت و رعیت و مورِث۴ رفع اختلال و قلع ماده فساد در کلیه امور دولت و ملت باشد، این است که از طرف دعاگویان نیز دو سال است استدعاء ابراز و اجراء این نیت مقدس از ساحت عتبه سلطانیه شده و خاطر مقدس ملوکانه هم به صرافت طبع و اقتضای میل مبارک صلاح حال مملکت را منظور و امر به تشکیل آن فرمودید، لکن تسلیات و ترتیبات خارجیه، این استدعا را طوری جلوه داده و عرایض را طوری القاء و اظهار نموده که ترتیب این امر مقدس تاکنون معوق و معطل مانده [است]. در این موقع که رأفت شامله ملوکانه و مراحم کامله خسروانه نسبت به عامه رعایا در مقام بروز و شمول است، لازم دانستیم که این مقصد مهم اسلامی را که موجب اعلاء کلمه حقه و مزید قوّت سلطنت اسلامیه و حفظ مملکت و رفع ایادی و نفوذ و منع تصرفات خارجیه است، در عالم دولت‌خواهی و ملت‌دوستی و اسلام‌پرستی در این ورقه به عرض سُدّه سَنیه ملوکانه۵ رسانیده، حسب‌التکلیف والوظیفه قبول و اجراء مستدعیات بی‌غرضانه خود را از حضور اقدس همایونی استدعا نماییم. استدعای دولت خواهانه جماعت دعاگویان و قاطبه علماء اعلام و رعایای پادشاه اسلام این است که امر و اجازه سنیه ملوکانه صادر شود به تشکیل و تأسیس مجلس که اعضای آن مرکب باشد ازجمعی از وزراء و امناء بزرگ دولت که در امور مملکت، باربط ۶ و از اغراض نفسانی بری[۷] باشند و جمعی از تجار محترم که در صناعت و تجارت، با اطلاع و از مصالح امور دولت و ملت مستحضر و برای مشاورت صالح باشند و چند نفر از منتخبین، از علماء عاملین که بی‌غرض و با بصیرت باشند و جمعی از عقلاء و فضلاء و اشراف و اهل بصیرت و اطلاع. و این «مجلس عدالت مظفریه» که مرکب از امناء پادشاه است، در تحت نظارت و ریاست و فرمان‌فرمایی شخص شخیص پادشاه اسلام که پدر رئوف و خیرخواه است، حاکم و ناظر بر تمام ادارات دولتی و مراتب انتظام و اصلاح امور مملکتی، از تعیین حدود و وظایف و تشخیص دستور و تکالیف تمام دوائر مملکت و اصلاح نواقص امور داخله و خارجه و مالیه و بلدیه[۱] و تعیین حدود و احکام اولیاء امور و ترتیب سایر شعب امور مُلکیه و مَهامّ خَلقیه و منع ارتکاب منهیات و منکرات الهیه و امر به معروف و واجبات شرعیّه و ترتیب مقاولات و مقابلات و معاملات داخله با خارجه به میزان احکام شرعیه و تحریر فصول و ابواب و ترتیب کتابچه و اوراق آنها و به وسیله نظارت و اهتمام و مراقبت این مجلس مظفریه، تمام حدود و حقوق و تکالیف عموم طبقات رعیت معین و محفوظ، احقاق حقوق مَلهوفین3 و مجازات ظالمین و اصلاح امور مسلمین بر طبق قانون مقدس و احکام متقن شرع مُطاع که قانون رسمی و سلطنتی مملکت است، معلوم و مُجری شود.[۴] تمام افراد رعیت دانسته و می‌دانند که مکنونات و ارادات صمیمه و مقاصد و نیات مقدسه و توجهات خاطر معدلت مظاهر ملوکانه، سال‌های دراز است معطوف بر ترتیب این امر مشروع اسلامی بوده، چنانچه فرمایشات و اوامر ملوکانه و نطق‌های خسروانه در مواقع رسمیه و غیر رسمیه شاهد این مدعاست. حالا هم دعاگویان به متابعت و موافقت نیت مقدسه ملوکانه، تشکیل این مجلس را عاجلاً در روز معین استدعا می‌کنیم که ان شاءالله تعالی به حسن نیت پادشاه اسلام‌پناه، این مجلس که مُظهِر۵ و مَظهَر عدالت شاهانه است، نظارت بر امور مملکت و اِعمال مساوات بین طبقات رعیت در اجراء احکام مقدس اسلام، اصلاح نواقص حالیه [و] رفع اختلافات جباریه را نموده، باعث مزید قوّت و شوکت دولت و ملت و آبادی و اصلاح و حفظ حدود و ثغور مملکت و استحکام و دوام سلطنت اسلامیه‌گردد و امیدواریم که محض مزید امیدواری عامه رَعایا تشکرات خالصانه دولتخواهی خود را پس از زیارت فرمان مبارک به حکم رسمی دولتی و تشکیل مجلس و مجمع مظفری و تعیین اعضاء و تحریرکتابچه و نظامنامه داخله۷ آن شروع و به ترتیب این مشروع مقدس، در تحت قبه مطهره حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها به عرض حضور شاهنشاهی رسانیده و به عموم رعایای پادشاه اطلاع نمائیم و برحسب استظهارات رأفت‌آمیز پادشاهی، معاودت[۱] به دارالخلافه۲ نموده، تمام همم۳ و اوقات و جدّ و جهد خود را صرف تدارک و جبران تعطیلات و توقیفات۴ وارده که در این مدت، از روی اضطرار و ناچاری از رعایای مطیع پادشاه ناشی و صادر شده نموده، باکمال امیدواری و اطمینان به معاضدت و معاونت عموم ملت و رعیت از این توجهات خاصه پادشاهی به تقویت دولت و ملت و دعاگویی ذات اقدس پادشاه اسلام اشتغال ورزیم. **پاورقی‌ها:** [۱] اشاعه فواحش و منهیات: گسترش زشت کاری‌ها و امور ناروا [۲] ارتکاب محذورات دینیه: انجام امور منافی دین [۳] مکنون و مرکوز: مُسجَّل، تثبیت شده [۴] باعث، سبب [۵] باربط: آگاه [۶] مبرّا، برکنار [۷] مالیه و بلدیه: دارایی و شهرداری [۸] امور ملکیه و مهام خلقیه: کارهای مهم مربوط به کشور و مردم [۹] ستمدیدگان [۱۰] مجری شود: اجرا شود [۱۱] اظهارکننده [۱۲] جمع رعبت: مردمان [۱۳] نظامنامه داخله: آیین‌نامه داخلی [۱۴] پشتگرمی‌ها [۱۵] بازگشت [۱۶] پایتخت. منظور تهران است. [۱۷] جمع همت: تلاش‌ها [۱۸] در اصل: توفیقات
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1285
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: مظفرالدین شاه قاجار
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها