کنشگران / عالمان دینی
خلاصه
متن با نقد این تصور آغاز میشود که مجتهد به دلیل نیابت از امام زمان(ع) باید جایگاه و جاه و جلالی همانند سلاطین داشته باشد. این دیدگاه را قیاسی باطل و فاقد پایه شرعی معرفی میکند و با مثال بردهای که مجتهد میشود و سلطان که باید شهادت فقیرترین افراد را بپذیرد، استدلال میکند که تبعیت از مجتهد در احکام شرعی، دلالت بر برتری شخصی او نیست. در ادامه، این تصور غلط را عامل اتهام مجتهدان به حب ریاست و دشواری پیروی مردم از آنان میداند. در پایان، هشدار میدهد که این رویکرد به بسته شدن باب اجتهاد، اختلال در امور مردم، تعطیلی احکام و از بین رفتن اسلام منجر خواهد شد.
متن کامل گزارش
مجتهد نپندارد چون نایب امام زمان(ع) است باید همانند سلاطین دنیا برای خود شرف و نسب و جاه و جلالی قائل باشد؛ زیرا این، قیاس باطل و تصورِ فاسدی است که پایهای در شریعت ندارد؛ برای اینکه اگر یک برده هم مجتهد شد و همچنان برده بود و بایست خدمت مولایش کند، مولایش باید فتوای او را در احکام شرعی بپذیرد. چنین است اگر سلطان باشد.
درست همانطور که سلطان باید شهادت کسی که هلال ماه را دیده بپذیرد، حتی اگر شاهد از فقیرترین مردمان و کوچکترین آنها باشد، بدین ترتیب متابعت از مجتهد در احکام شرعی، دلالت بر شرف و برتری او نیست. همین تصوّر باطل است که سبب شده هر کس که مدعی اجتهاد است، از سوی دیگران متهم به حب ریاست و تقدمخواهی بر عام و خاص بشود و پیرویاش برای افراد مشکلپسند، دشوار باشد و انقیاد مردم نسبت به او سخت شود.
این چیزی است که باب اجتهاد را میبندد، احوال بندگان خدا را مختل کرده، احکام را تعطیل و اسلام را از بین میبرد.[۲]
**پاورقیها:**
[۱] زینالدین بن علی عاملی جُبعی، معروف به شهید ثانی.
[۲] سیاست و فرهنگ روزگار صفوی، ج ۱، ص ۴۵۷ و ۴۵۸؛ نقش خاندان کرکی..، ص ۲۳۱.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 965
برهه تاریخی: استقرار حکومت صفویان
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: رساله
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عموم مسلمانان، علما و مراجع