کنشگران / عالمان دینی
ملا محمدعلی فقیه تبریزی (مسئله گو)
عالم دینی
خلاصه

متن با ابراز تعجب از رواج فرنگی‌مآبی در جامعه آغاز می‌شود. در ادامه، به تفصیل به مظاهر این پدیده، از جمله پوشیدن لباس کفار، تراشیدن ریش، ترک نماز، شرب خمر، قماربازی و بی‌توجهی به محرمات شرعی اشاره می‌کند. در پایان، از برخی سادات و روحانیون که تحت تأثیر حب جاه و ضعف ایمان، به این شیوه زندگی روی آورده و از یاران ظلمه شده‌اند، انتقاد می‌کند و بی‌اعتنایی آنان به عذاب الهی را نکوهش می‌نماید.

متن کامل گزارش
اعجب[۱] اینست که در این زمان، اکثر فساق و فجار[۲]، به زی[۳] کفار لباس می‌پوشند و مانند فرنگی و انگلیس از عقب سر، زلف و گیسو می‌گذارند و قانون اسلام را بالمره ترک نموده، با وجود عدم تقیه به اسلوب ایشان رفتار می‌نمایند و طریقه کفار را در تراشیدن ریش و سفید گذاشتن اظافیر[۴] و خضاب[۵] نکردن و ترک صلوه نمودن و شرب خمرکردن و قمار بازی را شعار خود نمودن و اجتناب از مال حرام نکردن و باک از زنا و لواط ننمودن و غیر اینها از افعال قبیحه ظلام و کفار، را ترجیح به قواعد اسلام می‌دهند و از حب جاه و ریاست و ضعف ایمان و غباوت[۶]، در این زمان بعض کسان که از سلسله سادات عظام و ارباب عمایم[۷] بودند، ترک آن نموده، متلبس[۸] به لباس فرنگیان شده، از عقب سر مانند ایشان زلف گذاشته، از اعوان[۹] ظلمه گردیده‌اند و اکتراث[۱۰] از عذاب و عقاب[۱۱] دیان یوم القیامه[۱۲] نداشتند. **پاورقی‌ها:** [۱] عجیب‌تر [۲] فساق و فجار (جمع فاسق و فاجر): گناهکاران [۳] شکل [۴] جمع اظفار (جمع الجمع ظفر): ناخن‌ها [۵] رنگ، حنا [۶] نادانی و غفلت [۷] ارباب عمایم: عمامه به سرها، روحانیون [۸] به لباس درآمدن [۹] جمع عون: یاران [۱۰] توجه و اعتناکردن [۱۱] سرای گناه [۱۲] دیان یوم القیامه: محاسب و قاضی روز قیامت؛ خداوند * بحرالجواهر، جلد دوم: نفایس الجواهر، ص ۷۳.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1240
برهه تاریخی: استقرار حکومت قاجار
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
قالب کنش: بیانیه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران
حاکم زمان: ناصر الدین شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها