کنشگران / عالمان دینی
علما رشت
عالم دینی
خلاصه
این نامه با اشاره به تلاشهای ایران برای حفظ حقوق اتباع خارجی و رعایت قوانین بینالملل، به تجاوزات دولتهای روسیه و انگلستان اعتراض میکند. در ابتدا، به ورود نیروهای روس به شمال ایران و افزایش قوای نظامی آنها اشاره شده که با وعدههای قبلی مبنی بر خروج قشون در تضاد است. سپس، به اقدامات انگلستان در تقسیم ایران به مناطق نفوذ و دخالت در امور داخلی جنوب کشور پرداخته میشود. در پایان، نویسندگان با گواه گرفتن ملل زنده و تمدن جهانی، این اقدامات را نقض حقوق بینالملل و لکهدار کردن تمدن و ترقی دانسته و از آزادیخواهان جهان برای نجات ملت ایران از فشار این دو دولت استمداد میطلبند.
متن کامل گزارش
خاطر شریف مسبوق است که ایرانیان در پاسداشت حقوق اتباع سایر دول در این چند سال اخیر، منتهای جهد را مبذول و از کار بردن کوششهای جمیله به هیچوجه دریغ روا نداشته. با آن تراکم سیلها از داخله و خارجه، نقطه نظر متصدیان امور و افراد ملت ایران همواره بدان بوده که پوشی از تبعه خارجه مفقود یا حقی تضییع نشود.
اگر در مقام تحقیق غوررسی شود، مکشوف خواهد شد که هیچیک از دول عالم با انقلاب داخلی به واسطه تشکیل حکومت به ترکیب جدید به نحوی که ایران از عهده حفظ حقوق اتباع دول خارجه برآمده عهده ننموده.
با این ترتیب همسایگان تغییر اسلوب داده، از وقتی که دانستند ایرانیان تا اندازهای به حقوق خود پی برده و در مقام آن برآمده که رشته حیات مملکت خویش به دست دیگران نسپارند، به طور جدیدی که عوالم انسانیت و روح حقیقت آدمیت کدر میشود، با ایران معامله مینمایند. آن که دولت شکوهمند روس است قشون خود را به ناحق ورود داده، گاهی ارزاق را وسیله قرار داده و زمانی آسایش عموم را بهانه نموده، اغلب نقاط شمال ایران را مسکن و مأوای سرباز و قزاق روس نموده و روز به روز در مقام تقویت قوای حرب میکوشد. پس از آن همه نالهها که به ملت ایران وعده خروج قشون خود را داده بود، برخلاف انتظار در این چند روزه نیز دو فروند کشتی قزاق و سرباز و نیروهای جنگی ورود داده و بر عده سابقه افزوده. با این همه اعتراضهای مجلس مقدس شورا و وزارت جلیله خارجه و جمیع ایالات و ولایات، ایران را از قشون بناحق ورود داده خود خالی نمیگذارند و به این سبب بعضی که هنوز عودت ارتجاع در نظر آنها خارج گشته، به پشتگرمی اقامت قشون روس در ایران همه نوع افساد نموده و آتش فتنه در هر نقطه مشتعل میسازند و همین که دولت محبوب ما ایرانیان به آن تنگدستی در مقام اردوکشی برآید، فوری مفسد را در کنار حمایت دولت خارجه و یا در خاک آن مأمن گرفته میگیرد.
این که دولت فخیمه انگلیس است، با آن که خود را از قدیمیترین دول مشروطه روی زمین به شمار آورده و به عدالتخواهی و معدلتپروری از خود معرفی نموده، بدواً با دولت روس در مقام تقسیم ایران به دو قطعه نفوذ برآمد و از آن به بعد، در هر نوع تقویت معنوی نعمت تجاوزات دولت روس فروگذار ننموده تا در این آخر، روح مقدس اسلام و عامه ایرانیان را به پیشنهاد تهدیدآمیز از خود منزجر، نفرت آزادیخواهان ملل عالم را جالب، به بهانه اغتشاش بعضی از نقاط جنوب، بر استقلال مملکت قدیمیترین ممالک دنیا حملهور گشته و دخالت صاحبمنصبان هندی خود را در داخله ایران، خواهان است.
ملل زنده عالم را گواه گرفته و تمدن منبسط روی زمین را در محکمه قاضی وجدان و حقیقت انسانیت به شهادت میطلبیم که این دو دولت قویپنجه، حقوق بینالملل را مراعات نکرده، فقط به قوای مادی در مقام زورگویی و تجاوزات برآمده، صورت زیبای آفتاب تمدن و ترقی را لکهدار نمودهاند، قوانین بینالملل را نقض و از حدود مشترکه، تخطی و تجاوز نموده و مینمایند. و به توسط سفارت نزد دولت متبوعه آن به وسیله این نامه، تجاوزات دولت شکوهمند روس و دولت فخیمه انگلیس را اعتراض مینماییم.
حافظین حقوق مشترکه و نگاهبانان روابط دولتی را به استمداد میطلبیم. امیدواریم آزادی خواهان روی کره، با ما ملت مظلوم ایران که دچار قهر پنجه استقلال شکنانه روس و انگلیس شدهایم، هم آواز شده، ملت ایران را از فشار جابرانه این دو دولت نجات دهند و روح مقدس عالم انسانیت و مدنیت را از خود شاد فرمایند.
انجمن ایالتی، آقای حاجی شیخ حسن، حاجی محمدرضا، آقای آقا سید عبدالوهاب، آقای حاجی شیخ احمد، آقای آقا شیخ محمدطاهر، آقای آقا شیخ محمدرضا، آقای آقا شیخ محمدعلی، آقای آقا شیخ حسن، آقای آقا علیاکبر، آقای آقا سید محمد، آقا شیخ محمدتقی، آقای آقا شیخ، آقا شیخ ابراهیم، آقا شیخ صادق، آقا شیخ سعید، آقا شیخ محسن، آقای حاجی سید محمود، آقای آقا شیخ حسین، حاجی ملا غلامعلی، آقا شیخ کاظم، آخوند ملا میرزا، آقای میرزا محمدرضا، شیخ علیآقا، شیخ محمدباقر.
**پاورقیها:**
[۱] شکوهمند
[۲] رونوشت
[۳] کذا فی الاصل. احتمالاً: پاسداشت
[۴] جمع مسعی: کوششها
[۵] از بین بردن، ضایع کردن
[۶] مطالعه
[۷] واژه روسی سرباز
[۸] قوای حربیه: نیروهای جنگی
[۹] واژه انگلیسی اعتراض
[۱۰] پشتگرمی
[۱۱] ضیق مالیه: تنگدستی
[۱۲] آزادیخواهان
[۱۳] برانگیخته
[۱۴] زنده
[۱۵] کذا فی الاصل
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1328
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
قالب کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: دولت های خارجی