کنشگران / عالمان دینی
ادیب الممالک فراهانی
شاعر
خلاصه

این شعر با توصیف ایران به عنوان مادری برومند آغاز می‌شود و از ایرانیان می‌خواهد که پیوند خود را با این آب و خاک نگسلند. در ادامه، به خطر دشمنان خارجی اشاره می‌کند که قصد تجاوز به خاندان و ناموس وطن را دارند و تأکید می‌کند که اگر ناموس از دست برود، نام و اعتبار نیز از بین خواهد رفت. شاعر با اشاره به شخصیت‌هایی مانند «کروگر» که برای وطن خود جنگیدند، ایرانیان را به عبرت‌گیری از سرنوشت ملت‌های دیگر مانند هند و ایرلند که گرفتار استعمار شده‌اند، دعوت می‌کند. در پایان، با بیان اینکه جهان در شور و نشور است و ایرانیان در خواب غفلت، از آنها می‌خواهد که بیدار شوند و از مخزن وطن خود در برابر دزدان محافظت کنند. شعر با تأکید بر اینکه وطن منار نور الهی است و حب‌الوطن از ایمان است، به پایان می‌رسد و بیان می‌کند که سوز وطن می‌تواند کوه دماوند را نیز آب کند و کسی که دل از وطن بکند، از روسپی نیز کمتر است.

متن کامل گزارش
تا زِبر[۱] خاکی ای درخت برومند مگسل ازین آب و خاک، رشته پیوند مادر تست این وطن که در طلبش خصم تطاول[۲] به خاندان تو افکند هیچت اگر دانش است و غیرت ناموس مادر خود را به دست دشمن مَهْسند تاش[۳] نبرده اسیر و نیست بر او چیر[۴] بشکن از او یال و بُرز[۵] و بگسل از او بند ورنه چو ناموس رفت، نام نماند خانه نپاید چو خانواده پراکند خانه چو بر باد رفت، خانه خدا را جای نماند بده به ریش تو سوگند[۹۹] همچو کروگر[۶] شود به سوگ وطن جفت به‌هر که نگیرد ز سوگ او به وطن پند رحمتی ای باغبان کز آتش بیداد سوخته در باغ هر نهال برومند دوخته دامان چین به شهر پطرپورغ[۷] بسته گریبان مُلک هند به ایرلند پردگی[۸] انگلیس و بردگی روس لَسعبت[۹] کشمیر شد عروس سمرقند شور نشور[۱۰] است در جهان و تو در خواب گیرم خواب تو مرگ، تا کی و تا چند خیز که در مخزن تو دزد تبه‌کار دامان از زر، بغل ز سیم بیاکند غم آینده خور، گذشته رها کن کی بُوَد آینده با گذشته همانند این وطن ما منار نور الهی است هم ز نبی خواندم این حدیث و هم از زند[۱۱] آتش حب‌الوطن چو شعله فروزد از دل مؤمن کند به مِجُمره[۱۲] اسپند سوز وطن گر فتد به دامن الوند از دل الوند دود تیره برآید آب شود استخوان کوه دماوند ور به دماوند این حدیث سرایی روسپی از خانمان خود نکَنَد دل کمتر از او دان کسی که دل ز وطن کَند **پاورقی‌ها:** [۱] برآمده [۲] تار تطاول: آتش گردنگشی و تعدی [۳] تا او را [۴] چیره [۵] یال و بُرز: قدرت و عظمت [۶] پُل کروگر (۱۸۲۵ - ۱۹۰۴)، سیاستمدار و مبارز ضدانگلیسی، او در استقلال مملکت بوئری تِرانسوال (آفریقای جنوبی) نقش بسزایی داشت. چهار بار رئیس‌جمهور شد و همواره شیوه او مقاومت در برابر مطامع استعماری بریتانیا بود. پس از اشغال پرتوریا توسط سپاهیان بریتانیا او به اروپا گریخت تا از دولت‌های اروپایی کمک بگیرد، اما کاری از پیش نبرد و عاقبت در سوئیس درگذشت. [۷] پترزبورگ، از شهرهای مهم و بزرگ روسیه [۸] دربانی [۹] زن زیباروی و خوش اندام [۱۰] قیامت [۱۱] تفسیر اوستا که در عهد ساسانیان به زبان پهلوی نوشته شده است. [۱۲] منقل، آتشدان
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1283
برهه تاریخی: نهضت مشروطه
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
قالب کنش: بیانیه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: ملت ایران
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها